Diğer sağlık sorunları

Mastitis (meme yangısı)

Meme enfeksiyonu

Meme sağlığı

Nedir?

Memenin, çoğunlukla bakterilerin neden olduğu yangısıdır. Subklinik form görünür bir değişiklik olmadan somatik hücre sayısını artırır ve sütü azaltır; klinik formda süt bozulur, meme şişer.

Ne zaman, kimler risk altında?

Erken laktasyon ve kuru dönem; kötü sağım hijyeni, kirli yataklar, meme başı ucu hasarı, doğum civarında zayıf bağışıklık.

Belirtiler

Pıhtılı veya sulu süt, sıcak ya da şiş meme lobu; ağır vakalarda ateş ve iştahsızlık.

Nasıl izlenir?

Her sağımda ilk süt kontrolü, California Mastitis Testi, inek bazında SHS; süt kültürü veteriner hekimin tedavi seçimine yol gösterir.

Besleme ve yönetimle önleme

Sağım hijyeni ve meme daldırma, temiz ve kuru yatak, kuru dönem yönetimi; yeterli E vitamini, selenyum, A vitamini ve çinko özellikle doğum civarında bağışıklığı destekler.

Sürü hedefi

Tank sütünde SHS 200.000 hücre/mL’nin altında (AB sınırı 400.000).

Plasenta retansiyonu ve metritis

Rahim enfeksiyonu

Doğum sonrası

Nedir?

Plasenta retansiyonu: yavru zarlarının doğumdan sonraki yaklaşık 24 saat içinde atılamamasıdır. Metritis: doğumdan sonraki ilk üç haftada rahmin enfeksiyonudur; çoğu zaman plasenta retansiyonunu izler.

Ne zaman, kimler risk altında?

Güç doğum, ikiz, hipokalsemi, düşük antioksidan durum, aşırı kondisyonlu inekler, kötü doğum hijyeni.

Belirtiler

Sarkan zarlar; ardından kötü kokulu, sulu, kırmızımsı kahverengi akıntı, ateş, iştah ve süt azalması.

Nasıl izlenir?

İlk 10 günde taze ineklerde günlük rektal ateş ve akıntı kontrolü.

Besleme ve yönetimle önleme

Hipokalsemiyi önlemek (negatif DCAD), kuru dönemde yeterli E vitamini ve selenyum, doğumda VKS 3,0–3,5, temiz doğum bölmeleri ve eğitimli doğum yardımı.

Sürü hedefi

Plasenta retansiyonu doğumların %8’inden azında.

Geçiş dönemi risk testi →

İdrar taşı (ürolitiyazis)

Su karnı

Besi erkekleri · koçlar

Nedir?

İdrar yollarında mineral taşlar oluşur ve erkek hayvanlarda idrar kanalını tıkayabilir. Yüksek tahıllı rasyonlarda fosfat taşları tipiktir.

Ne zaman, kimler risk altında?

Yüksek konsantreli rasyonla beslenen kastre erkekler ve koçlar, düşük Ca:P oranı, az su tüketimi.

Belirtiler

Ikınma, damla damla idrar, huzursuzluk, karına tekme atma; mesane yırtılırsa karın şişer (‘su karnı’). Acil durumdur.

Nasıl izlenir?

Yüksek tahıllı rasyondaki erkek hayvanlarda idrar yapmayı gözlemlemek; tıkanmadan şüphelenilirse hemen veteriner hekimi aramak.

Besleme ve yönetimle önleme

Yaklaşık 2:1 Ca:P oranı; idrarı asitleştirmek için rasyonda amonyum klorür; su tüketimini artırmak için tuz; her zaman temiz ve kolay ulaşılabilir su.

Sürü hedefi

Tıkanan hayvan olmaması.

Besi sığırı beslemesi →

Mikotoksikoz

Yemdeki küf toksinleri

Yem kalitesi

Nedir?

Tarlada veya depoda küflerin ürettiği aflatoksinler, deoksinivalenol (DON), zearalenon ve fumonisinler gibi toksinlerin neden olduğu sağlık ve performans sorunlarıdır.

Ne zaman, kimler risk altında?

Kuraklık stresi yaşamış veya zarar görmüş ürünler, kötü depolanmış tahıl, hava alan ve yüzü yavaş ilerleyen silaj.

Belirtiler

Özgül değildir: tüketim ve sütte düşüş, gevşek dışkı, döl veriminde sorunlar (zearalenon), zayıf bağışıklık. Yemdeki aflatoksin B1 süte aflatoksin M1 olarak geçer.

Nasıl izlenir?

Şüpheli yemlerin laboratuvar analizi; sütte aflatoksin M1 testi.

Besleme ve yönetimle önleme

İyi hasat ve depolama (kuru tahıl, iyi örtülmüş silaj, yeterli silo yüzü ilerlemesi), küflü yemi atmak, riskli partileri test ettirmek; belirli toksinler için mikotoksin bağlayıcılar (hiçbir bağlayıcının tüm toksinlere etkili olmadığını unutmadan).

Sürü hedefi

Sütte aflatoksin M1 yasal sınırın altında (AB ve Türkiye: 0,05 µg/kg).

Silaj stoğu ve silo yüzü →

Bu rehber eğitim amaçlıdır ve besleme ile yönetim yoluyla önlemeye odaklanır. Hasta hayvanların tanı ve tedavisi veteriner hekiminizin işidir.